1960‑1970 жылдар

1960 жылдың басында Қазақ КСР астанасы Алматы қаласында Республикалық туристік станция құрылды және республикадағы облыс орталықтарында балалар туризмінің құрылымын қалыптастыру міндеті қойылды. Сол арада Білім министрлігінен Орал облысының халық ағарту бөлімі республикада балалар туризмін дамыту және облыстарда, аудандарда балалар туристік станцияларын ұйымдастыру шаралары туралы бұйрық келді.

1960 жылы 28 сәуірде Орал облыстық атқару комитетінің № 227 шешімімен «Балалар туризмін дамыту перспективалары туралы ереже» бекітілді. Бұл күн Орал облыстық жас туристер станциясының туылған күні болып есептеледі, 1991 жылы ол Облыстық балалар‑жасөспірімдер туризм және экология орталығы мәртебесін алды. Сол кезде, 60‑жылдардың басында жергілікті әкімдік органдары — аудандық атқару комитеттері — ұқсас шешімдер қабылдады және олардың орындалуын ұйымдастыруға кірісті.

1960 жыл 2 шілде Орал халық ағарту бөлімі басшысының № 91 бұйрығымен Балалар туристік-экскурсиялық станциясының (БТЭС) алғашқы штаты 4 адамнан құрылды. Алғашқы директоры география пәнінің мұғалімі Людмила Комарова (Опарина) тағайындалды. Ал алғашқы әдіскері Зинаида Меняйлова.

Бастапқы кезеңнің барлық қиындықтарына қарамастан, балалар туризмі қала мен облыс мектептерінде таралды. Туристік‑өлкетану жұмысына оқытушылар мен Орал педагогикалық институты мен педагогикалық училищенің студенттері, мектеп мұғалімдері қосылды. Бірлескен күшпен туризм мен өлкетану саласында атқарылған жұмыс туралы өте қызықты альбом‑есептер дайындалды.

Л.Д.Комаровадан кейін БТЭС директоры болып З.А.Меняйлова тағайындалды, ал станция әдіскері Н.Ф.Бормотова болды, ол бұған дейін үш жыл бойы балалар үйінде туристік‑өлкетану жұмыстарын жүргізген еді.

Алғашқы бес жыл ішінде БТЭС қызметкерлері мен мектептерден шыққан балалар туризмі энтузиастарымен бірге өз ғимараты болмаса да, танымдық және тәрбиелік сипаттағы көптеген қызықты іс‑шаралар өткізді. Мысалы, 1963 жылдың маусымында М.Ломоносов атындағы № 5 орта мектеп оқушылары (жетекшісі — сол мектептің мұғалімі Валентин Степанович Хивинцев) азамат соғысы жылдарында В.Чапаев қолбасшылығымен болған Қызыл Армияның 25‑дивизиясының шайқас орындарына алғашқы үлкен жорық ұйымдастырды.

1964 жылы тамызда III облыстық жас туристер слетінің жеңімпаз отрядтарынан он оқушы № 9 мектеп мұғалімі Ф.Ю.Денисовтың жетекшілігімен Қазақстанның II жас туристері слетіне қатысты. Сондай‑ақ сол жылдары БТЭС оқушыларды басқа қалаларға экскурсиялық сапарларға жиі шығаратын еді.

1965 жылы 4 қыркүйекте үшінші директор болып Е.И.Новикова‑Филиппова тағайындалды, ол бұған дейін жергілікті мектептердің бірінде қызмет атқарған. Осы жылдары туристік‑өлкетану жұмыстарында әскери‑патриоттық тәрбие және сонымен байланысты әскери‑спорттық дайындық аспектілері күшейтілді. 1966 жылы жазда өлкетану мен туризмді әрі қарай дамыту мақсатында Орал қаласында жас туристер‑өлкетанушылардың V облыстық слеті өткізілді, ол Кеңес Одағы билігінің 50 жылдығына арналып ұйымдастырылды. Ұйымдастыру комитеті құрамында мектеп, партия, обком, мұғалімдер институты, музей қызметкерлері сияқты көптеген ұйымдастырушылар мен энтузиастар болды. Облыс аумағындағы мектептерден және аудан‑қалалардан жас туристер топтары қатысты.

60‑жылдардың ортасына қарай педагогикалық жұмыс формаларына ізденістер аяқталып, бағдарлама мен нұсқаулықтарды нақты орындау кезеңі басталды.

Жаңа уақыт жаңа кадрларды талап етті. Бұл саладағы “Ноу-хау” Е.Новиковаға 1966 жылдың қыркүйегінде Мәскеуде өткен Кеңес Одағы жас туристерінің слетінде таныстырылды. Ол жерде еңбекті ұйымдастырудың жаңа формалары жөнінде бағыттар алды.

1967 жылдың сәуірінде Алматыда өткен республикалық семинар‑кеңесте БТЭС‑тегі туристік‑өлкетану жұмысын үйлестіруге ұсыныстар түсті. Станция әдіскері Алима Турина жаңа әскери‑патриоттық бағыттағы формаларды аудандық жерлерде насихаттай бастады. Өлкетану мен туризмде жаңа серпіліс пайда болды — ол Приуралье ауданының Рубежинск орта мектебінің мұғалімі Александр Панченко 1968 жылдың басында Ленинградқа оқушылар тобын экскурсия турына апарған еді. Содан кейін, сол жылы туристік демалыс маусымында БТЭС әдіскері және өлкетану‑туристік үйірмелерінің жетекшілері облыстың шалғай аудандарына әдістемелік ұсыныстармен шығып жүрді.

1970‑1980 жылдар

1969 жылы туристік‑өлкетану жұмысының негізгі мазмұны ауылдық жерге көшірілді. Фурманов, Қазталов, Жәнібек және басқа аудандарда мектептерде танымды және тәрбиелік сипаттағы туристік іс‑шаралар ұйымдастырылды. Көптеген қатысушылар “Жас турист” және “СССР Туристі” төсбелгілеріне ие болды. Сонымен бірге бұл салаға Орал қаласының завод жастары да белсенді қатысты. Завод кадрларын даярлау инженері Юрий Новозенко көптеген облыстық мектептерде туристік слеттерін өткізуге нақты көмек көрсетті.

1969 жылғы 10 шілдеде азамат соғысы жылдарында Орал қаласының қорғанысының 50 жылдық мерейтойы өткізілуіне байланысты БТЭС туристер командасын мерекелік парадқа дайындау шешілді. Тамыз айында оқушы тобы алғашқы болып А.Беков жетекшілігімен Орал — Новенький с. — Дарьинское с. — Орал маршруты бойынша бес күндік жорық жасалған еді. Ал одан кейін «Дружба», «Сын полка», «Светлячок» деген жазғы пионер лагерлерінде туризм және өлкетану жөнінде семинар өткізілді.

Жалпы, Орал БТЭС өзінің екінші онжылдығын СССР‑дің Балтық республикаларындағы БТЭС тәжірибесін енгізумен бастады. Бұл кезеңде, 1970‑1985 жылдары станцияны Л.Н. Покатилова басқарды. Туризмнен басқа, табиғатты тану және іздестіру бағыттары да дамыды, оған геологтар В.К. Шведов, К.А. Ли және басқалар тартылды.

 

1980‑1990 жылдар

1986 жылы облыстық жас туристер станциясына Виктор Павлович Фомин жетекшілік етуге тағайындалды. Бұл еңбекке адал, істі жетік білетін басшы педагогтар мен әдіскерлер көмегімен Орталықтың даму бағдарламасын жасап, стратегиялық мақсаттарын анықтады. Сол заманда балалар туризмін дамыту мен оның деңгейін көтеруге үлкен үлес қосқан энтузиастар — А.Н.Мамин, Г.Г.Невзоров, Р.Д.Абдушева, Ш.О.Уалиева және басқалар шақырылды.

Ауылдық жерлерде осы қызметті жандандыру мақсатында қажетті кадрлар даярланды. Облыстық жас туристер станциясында мектеп туризмінің инструкторларын, өлкетану үйірме жетекшілерін даярлау курстары, сондай‑ақ туризм және өлкетану жөніндегі семинарлар ұйымдастырылды. Комсомол обкомымен бірлесіп мұғалімдерге арналған алғашқы облыстық туристік слет өткізілді, ол дәстүрге айналып, жыл сайын күрделенген бағдарлама бойынша өткізілетін болды. Қазір ол «Европа ‑ Азия» республикалық білім беру қызметкерлерінің туристік фестиваліне айналды.

1987‑1991 жылдар аралығында облыста 750 туристік инструкторлар даярланды, мектеп музейі жетекшілерімен семинарлар және ғылыми‑тәжірибелік конференциялар өткізілді. Жыл сайын қаңтар айында «Музей және балалар» апталығы өтетін, облыстық мектеп музейлері белсенділері слеті ұйымдастырылатын. Осы шараларда тарихи‑өлкетану музейінің қызметкерлері Сара Танабаева жетекшілігімен көп көмектер көрсетті.

Осы жылдары облыстық туристік станциялар экскурсиялық қызметтерінің ауқымы кеңіп, деңгейі өсті. 1985 жылы экскурсияға барушылар саны бар-жоғы 150 адам болса, 1991 жылы — 1500‑ге жетті.

Балалардың экологиялық тәрбиесін жандандыру үшін іс‑шаралар жүйесі жасалды; ең маңыздысы — «Жайық‑Урал» аймақтық туристік‑экологиялық экспедициясы. Ол алғаш рет 1989 жылы облыстық табиғатты қорғау комитетінің (И.П. Островидов), облыстық табиғатты қорғау қоғамының (С.Д. Джексенов), облыстық комсомол комитетінің (И.Ю. Шумилина) белсенді қолдауымен ұйымдастырылды. Қазір экспедиция жыл сайын өтеді: осы уақыт ішінде біздің облыстан, сондай‑ақ Атырау, Қызылорда облыстарынан, Ресей Федерациясының шекаралас аудандарынан мыңдаған оқушы қатысты.

Сонымен қатар облыс, қала және аудан жас туристер станциялары мен балалар туризмі орталықтары құрамында жыл сайын әр түрлі туристік техникалық іс‑шаралар ұйымдастырылады: жаяу, велосипед, су, шаңғы жорықтары, спорттық бағдарлау жарыстары және тағы басқа турнирлер. Айта кетерлігі, осы жорық маршруты тек Батыс Қазақстан облысы аумағында ғана емес, сонымен бірге жас туристер көрші облыстарда — Қазақстанның Ақтөбе, Атырау және Ресейдің Орынбор, Самара, Саратов облыстарында болды, сондай‑ақ Алтай, Ленинград, Новосибирск, Омск облыстарында, Забайкальеге, Солтүстік Кавказға, Беларуссияға саяхаттар жасалды. Осы жорық-саяхаттарды ұйымдастыруда станция қызметкерлері — А.Н.Мамин, А.В.Аблаев, В.Ф.Михайлов, В.В.Милехин, А.Н.Жищенко, С.Бисемалиев секілді ұстаздар белсенді болды.

80‑90‑жылдардың соңында — кеңес дәуірінің экономикалық, саяси және әлеуметтік өміріндегі үлкен өзгерістер кезеңі еді. Бұл өзгерістер бүкіл білім жүйесіне, соның ішінде балалар туризмі жүйесіне әсер етті. Осы жылдар аралығында туризм, өлкетану және медициналық қызмет бөлімдері құрылып, «Садовское озеро» турбазасы ашылды.

 

1990‑2000 жылдар

1991 жылдан бастап балалар туризмінің тарихында ғана емес, барлық ел тарихында өте күрделі кезең басталды. Мөлшерлі құрылымдар бұзылып, құндылықтар қайта қаралды. 1991 жылы Орал облыстық жас туристер станциясы Облыстық балалар‑жасөспірімдер туризм және экология орталығы атанды. Жаңа орталық ауыл‑аудандарда балалар туризмі инфрақұрылымын құру бойынша белсенді жұмыс жүргізуді бастады. Ең алдымен аудандық білім бөлімдеріне балалар туризмінен әдіскер немесе туристік ұйымдастырушы лауазымы енгізілді. Содан, балалар туристік станциялар мен орталықтарын ашу жұмыстары басталды. 1990-1992 жылдары Шыңғырлау, Чапаево, Приуральный, Зеленов аудандарында туристік станциялары ашылды. 1992 жылдың сәуірінде Теректі ауданы Ақсуат ауылында экологиялық орталық ашылды. Оны Максут Мурзагалиев басқарды. 1995 жылы Орал өңірінің балалар туризмінің бүгінгі күнге дейінгі дамуын көрсететін бірегей музей ашылды. Бүгінгі күні бұл музей «Балалар туризмінің тарихы» деп аталады. Ал, 2001‑2012 жылдар аралығында облыстың барлық аудандарында және қалада жас туристер станциялары немесе балалар туризмі орталықтары ашылып, бұл жүйе республиканың ең үлкен жүйесі болып табылды. Республикадағы көпшілік орталықтар жабылып қалғанда, біздің облысымызда оның сақталып қалғанының өзі осы жеткіншектер үшін жасалынған үлкен қамқорлық.

2000‑2010 жылдар

Осы кезеңде Балалар туризмі орталығы аудандық және қалалық орталықтармен бірлесіп облыста туристік‑өлкетану және экологиялық қызметті әрі қарай дамытуға бағытталған нақты жұмыс жүргізіп келді. Туроператор мәртебесін, білім беру инновацияларын дамыту, озық педагогикалық тәжірибені тарату мақсатында «Жыл турұйымдастырушы» байқауы жарияланды. 2002 жылы «Хрустальды шоқыр» жүлдесі тағайындалды; байқаудың авторы — Виктор Павлович Фомин. Байқау әр екі-үш жыл сайын өткізілді. Осы марапат тағайындалғаннан бері оның лауреаттары тек балалар‑жасөспірімдер туризмінің тікелей ұйымдастырушылары ғана емес, республикалық парламент депутаттары, облыс, аудан әкімдері, мемлекеттік мекемелер мен ірі өндірістік ұйымдардың жетекшілері, қоғамдық ұйымдар да болды. 2003 жылы бұрынғы «Дружба» пионер лагерi орталыққа тапсырылып, туристік кешен «Евразия» деп өзгертілді. Туристік кешен «Евразия» балалардың жазғы демалысы мен республикалық және облыстық конкурстар, жарыстардың кезеңдері өткізілетін орынға айналды.

2005 жылдан бастап Орталықтың педагогикалық ұжымы республикалық ғылыми‑әдістемелік «Соқпақ‑Тропинка» журналын шығарды, бұл журнал биыл екінші онжылдықта жарияланып келеді. 2006 жылы журнал халықаралық балалар‑жасөспірімдер туризмі және өлкетану академиясының «Алтын компас» жүлдесіне ие болды. Қазіргі уақытта журнал өлкетану‑туристік қызметтің бағдаршысы, пайдалы еңбектер үйренетін платформа болып табылады. 2007 жылы Орталық «Балалық шақ досы» республикалық байқауында жеңімпаз атанды. Туристік‑өлкетану қызметін насихаттау мақсатында жылдың бірін белгілеу дәстүрге айналды: 2008 жыл – Орал өңірінің балалар туризмі жылы, 2009 жыл – Орал өңірінің өлкетану жылы, 2010 жыл – Орал өңірінің балалар туризмінің 50 жылдығы жылы. 2010 жылы Орал қаласында «Туристік‑өлкетану қызметі арқылы тұлғаның еуразиялық мәдениетін қалыптастыру» атты алғашқы халықаралық ғылыми‑тәжірибелік конференциясы өткізілген болатын.

 

 

2010‑2020 жылдар

Спорттық бағдарлау спортын дамыту, спорттық бағдарлаушылар біліктілігін арттыру, оқу‑жаттығу полигондары мен карталарын жасау мақсатында 2011 жыл «Спорттық бағдарлау» жылы деп жарияланды. Жыл соңына қарай 2012 жылы спорттық бағдарлау бөлімі ашылды. Осы кезеңде облыста туризмнің жаңа түрлері — тау туризмі және жаттығу қабілетін талап ететін жартасқа өрмелеу спорты дамыды. Сол жылы облыстық туристік орталық ғимаратында жасанды жартас салынды, аудандарда да тау туризмі техникасының бастапқы элементтері үйретіліп, жасанды жартастар жабдықтала бастады. 2012‑2014 жылдары балалар туризмі және өлкетану саласында халықаралық ынтымақтастық жылы болып жарияланды. Осы жылы республиканың ғана емес, Ресей Федерациясының шекаралас облыстарындағы балалар‑жасөспірімдер туризмі және өлкетану орталықтарымен серіктестік кеңейді. 2015 жылы Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Әйелдер және отбасы‑демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның отырысында Батыс Қазақстан облысының балалар туризмі жұмыс тәжірибесін республикалық деңгейде тарату туралы шешім қабылданды. Бұл жылдары облыс құрама командалары алғаш рет Қазақстан Республикасының спорттық туризм кубогына қатыса бастады. Ал 2013 жылдан бастап үздік нәтиже көрсетіп жүлделі орындарға ие болды. Бүгінде олар абсолютті чемпиондар! Сол жылы елімізді таныстыру мақсатында «Қазақстанның жеті кереметі» туристік‑өлкетану экспедициясы басталды, оған өлкетану байқаулары мен слет белсенділері қатысты. Қазіргі уақытта бұл экспедиция «Елтану» атауын алып жүр. 2014 жылы облыс командасы алғаш рет Қазақстанның жас геологтар олимпиадасына қатысты. Соңғы үш жыл бойы облыс командасы осы олимпиада да жүлдегер болып танылуда. 2015 жылдан бастап облыстың жас өлкетанушылары республикалық «Менің Отаным - Қазақстан» туристік экспедициялық отрядтар слетінде жүлделі орынға ие болды. Сол жылдардан бері Батыс Қазақстан облысының құрама командасы үздіктер қатарында. 2016 жылы Бәйтерек ауданының жас геологтары Красновск ауылдық округінің Погодаево ауылының маңынан ихтиозавр сүйегін тапқан болатын. Жетекшісі: Субботина Ольга. Оның сүйегі Назарбаев университетінің музейінде сақтаулы. 2017 жылы Қазақстан Ұлттық ЮНЕСКО клубтары федерациясының басқару кеңесінің кезекті отырысында Орталыққа ЮНЕСКО клубы мәртебесі берілді. 2018 жылы Орталық «Балалар‑жасөспірім туризмі» номинациясында алғаш National Tourism Awards ұлттық туризм сыйлығын жеңіп алды. Бұл сыйлық өңірдегі туристік‑өлкетану қызметінің барлық ұйымдастырушылары мен энтузиастардың еңбегін мойындау еді.

2019 жыл орталық қызметкерлері үшін үлкен жоғалтулар жылы болды. Виктор Павлович Фомин өмірден өтті. Балаларға, туризмге, туған өлкеге деген сүйіспеншілігі өмірінің басты мақсатына айналған Виктор Павлович Фомин 33 жыл бойы Облыстық балалар мен жасөспірімдер туризм және экология орталығын басқарған еді.

 

2020‑2025 жылдар

2020 жылы облыстық орталық жаңа басшы, жас-іскер маман Беккалиев Галым Ибатоллаұлының басқаруымен туристік-өлкетану қызметіне жаңа импульс, жаңа серпін келді.

Ресурстарды үнемдеу - бұл экологиялық кеңсенің көмегімен жасауға болатын жаһандық климаттың өзгеруін шешуге аз да болса, бірақ нақты үлес қоса алады. 2020 жылы орталық «Жасыл» стандарттарды ұстанатын ұйымдар арасында «Жасыл кеңсе - 2020» республикалық байқауының жеңімпазы атанды. Конкурсты ҚР экология, геология және табиғи ресурстар Министрлігінің, Қазақстанның экологиялық ұйымдары қауымдастығының және Астанадағы ЕҚЫҰ бағдарламалар Кеңсесінің және «Орталық Азия» корпоротивтік әлеуметтік жауапкершілік қолдауымен «Жасыл экономика» және G-Global дамыту Коалициясы» заңды тұлғалар бірлестігі ұйымдастырды. Байқау экологиялық өмір салтын, «жасыл» және төмен көміртекті технологияларды насихаттауға, қоғамдық пайдалану ғимараттарының тұрақтылығын, жайлылығы мен эргономикасын арттыруға, озық тәжірибенің үздік тәжірибелері мен технологиялық шешімдерін таратуға, экологиялық жауапты ұйымдарды брендтеуге бағытталған. Байқау үлкен қоғамдық резонанс тудырды, оған елеулі қатысушылар – өнеркәсіп, ірі және орта бизнес өкілдері қатысты.

Қосымша білім беру педагогтарының қызметін сипаттағанда олардың шығармашылық тұрғыдан, ықыласпен жұмыс істейтіндігін атап өту керек. Олардың тәжірибесі кең таралуға тұрарлық, себебі балаларға әртүрлі саладағы педагогтармен, шығармашылық жұмыс мамандарымен тығыз қарым‑қатынас қажет, олар өзара қызығушылық пен ынтымақтастық арқылы тәрбиеленушінің жасырын әлеуетін аша алады.

Орталық 120‑дан астам облыстық іс‑шараларды ұйымдастырса, онда 12 мыңнан астам адам қамтылуда. Жарыстарға қатысқан командалардың, қатысушылардың дайындығының саны мен деңгейі облыс аудандарында туристік‑өлкетану, экологиялық, геологиялық, музей ісі, спорттық бағдарлау, спорт және дене шынықтыру, әскери-патриоттық іс‑шараларының тұрақты өсуін көрсетеді.

Облыс оқушылары 2017-2023 жылдары аралығында республикалық «Менің Отаным – Қазақстан» туристік экспедиция жасақтарының слетінде үздік І орын, 2015-2024 жылдар Қазақстан Республиксының туристік көпсайысы (жаяу, су, вело, шаңғы, тау, жасанды, табиғи рельеф) чемпионатының АБСОЛЮТТІ чемпиондары, 2023, 2024 жылдары Қазақстан оқушыларының ХІІ қысқы, жазғы Гимназиада қорытындысында Батыс Қазақстан облысының командасы ІІІ орынға ие болса, 2025 жылы Қазақстан оқушыларының ХІІІ қысқы Гимназиада қорытындысында Батыс Қазақстан облысының командасы ІІ орыннан көрінді. Туристік нормативтік талаптарды орындауда 2015 – 2024 жылдары 41 спорт шеберіне үміткер, 8 спорт шебері атағын қорғады. 2022 жылы VI Қазақстандық «Жас геолог» олимпиадасында облыс құрама командасы 2 орынға ие болып, команда мүшесі Ольга Кривобокова (Бөрлі ауданы) Қазақстан-Британ техникалық университетіне тегін білім беру грантын ұтып алған еді. Ал 2024 жылы «Жас геолог» олимпиадасының жеңімпазы Утебаева Аяна (Бәйтерек ауданы) Қ.Сәтпаев атындағы университетінің грантын ұтып алды.

Республикалық «Соқпақ-Тропинка» ғылыми-әдістемелік журналы балалар-жасөспірімдер арасындағы өлкетану - туризм мәселелеріне арналған бірден-бір республикалық басылым. 2025 жылы алғаш рет журналдың 20 жылдығына арналған БАҚ қызметкерлері арасында спорттық-туристік жарыс өткізілді. Кәсіби педагогтарды дайындау, теориялық деңгейін көтеру, оқу–тәрбие, әдістемелік жұмысының тиімділігін арттыру мақсатында семинарлар, конференциялар өткізіліп, әдістемелік нұсқаулықтар басылып шығарылады. 2020-2025 жылдары 1 әдістемелік нұсқаулық республика көлемінде таратылса, Облыс көлемінде 9 әдістемелік жұмыс таратылған еді. Қосымша білім беру педагогтері 2021-2025 жылдары Республикалық «Әдістемелік вернисаж» байқауының жүлдегерлері.

Балалар туризмінің маңызды құрамдас бөлігі - түрлі қиындық категориясы мен түрлері бар жорықтар жасау. Облыс оқушылары жыл сайын 300‑ден астам жорыққа шығады, оған 4000‑нан астам қатысушы қамтылады. Жорықтар туристік сапарлар, демалыс күндеріндегі жорықтар, бірнеше күнге созылатын жорықтар, оқу‑жаттығу жиындар, туристік‑өлкетану экспедициялары форматында өтеді. Балалар туризмі инфрақұрылымының маңызды бөлігі — мектеп өлкетану музейлері. Жыл сайын оқушылардың іздестіру‑зерттеу қызметін кеңейту мақсатында «Әр білім беру мекемесіне — музей» акциясы өткізіледі.

Мектеп оқушыларын туристік‑өлкетану қызметі арқылы тәрбиелеу — салауатты өмір салтын қалыптастырудың, азаматтық және патриоттық ұстанымның дамуының, туған жер табиғатын зерттеудің, Қазақстан халықтарының тарихы мен тұрмыс‑салт‑дәстүрлерін танудың әсерлі тәсілі.

Әр заманның өз міндеттері бар. Біздің міндет — салауатты ұрпақ тәрбиелеу және жан‑жақты дамыған тұлғаны қалыптастыру, ол Қазақстанның болашақ гүлденуіне лайықты үлес қоса алады.

Қосымша білім жүйесінің басты артықшылықтарының бірі — ол баланың жеке қызығушылықтары, әлеуеті мен қабілеттерін ескере отырып, тұлға ретінде өзін жүзеге асыруына мүмкіндік беруі. Себебі мектептік шақ — тек сабақтар, бағалар, емтихандар емес... Бұл тұлғаның қалыптасуы, шығармашылық дамуы, ізденісі, өзін‑өзі таныту уақыты. Осы тұрғыда балалар туризмінің маңызы зор.

Туған жерін түсіну арқылы азаматтық, патриоттық және басқа да қымбат қасиеттер дамиды. Өз жерін, өз халқын сүйетін адамды тәрбиелеу — бұл оңай тапсырма емес, бірақ біз, педагогтер, оны сүйіспеншілікпен, мейірімділікпен орындасақ, «Шәкірт деген құты емес, ішіне не болса соны сыйғыза беретін. Ол – шамшырақ. Тек жаға білу керек» деген дана сөздерді ұмытпай, іс­харекет жасасақ, бұл міндетке қол жеткізгеніміз!